Şanlı 15-16 Haziran Direnişi

Hayri EROL yazdı- 15-16 Haziran Büyük İşçi Direnişi, İstanbul’un her iyi yakasında çok güçlü bir işçi kalkışmasıyla gerçekleşti. Bu direnişte İstanbul Anadolu Yakası’nda bu kalkışmanın öncüsü Arçelik Fabrikası işçileriydi. O dönemi Arçelik işçisi Hayri Erol 15-16 Haziran Direnişi’ni değerlendiriyor.

Şanlı 15-16 Haziran Direnişi

 

15-16 Haziran Direnişi’nin 50. Yıldönümü’nü faşist baskıların arttığı ve büyük bir hastalık salgınının ülkenin her yanını sardığı koşullarda kutluyoruz. Pandemi süreci ile birlikte, milyonlarca işsiz insana yeni milyonlar eklenirken, işçi sınıfımız (Buna hizmet sektörü ve beyaz yakalı kesimlerdeki emekçileri de katıyoruz.) büyük bedeller ödeyerek elde ettiği tüm haklarını kaybetmeyle karşı karşıyadır.

Bu koşullarda, 15-16 Haziran Direnişi’nin anlamı ve ‘60’lı yıllar (özellikle ikinci yarısı) toplumsal muhalefetin tarihindeki şahlanışının en zirve noktasıdır. Haziran Direnişi öncesi yıllar gerek işçi hareketinin, gerekse devrimci gençlik hareketi olmak üzere diğer emekçi kesimlerinin, ekonomik hak ve özgürlükler mücadelesinin, demokratik hak ve özgürlükler mücadelesine evrildiği bir dönemdir. TİP’in Meclis’e girmesi, 1967 13 Şubat’ında DİSK’in kurulması ve devrimci öğretmen hareketinin güçlü temsilcisi Türkiye Öğretmeler Sendikası’nın (TÖS) varlığı, anti-emperyalist ve anti-kapitalist mücadeleye ciddi bir ivme kazandırdı. 1965-1970 arası ülkede 800’e yakın direniş, boykot ve fabrika işgali yaşandı. İşçi ve öğrenci eylemleri aynı dönemde yaşanıyordu. Dönem devrimci mücadelenin ilerlediği, faşist gerici güçlerin gerilediği bir dönemdi. Ancak işbirlikçi burjuvazi en çok işçi direnişlerinden rahatsız oluyordu. Çünkü direniş Koçların, Sabancıların, Ezcacıbaşı gibi holdinglerin fabrikalarını kapsıyordu. Daha fazla seyredemezdi. Türk-İş’i de yanlarına alarak, DİSK’i kapatmaya karar verdiler. Kararı da Türk-İş’e bağlı Demiryolu-iş Sendikası’nın Genel Kurulu’nda bizzat bakanın ağzından deklare ettiler: “DİSK’İN ÇANINA OT TIKAYACAĞIZ!”

işçi

Bu durum sendikacılık tarihine kara bir leke olarak geçti. AP Hükümeti burjuvazi ve Türk-İş işbirliğinde, 274-275 sayılı Sendikalar Kanunu değiştirilerek DİSK kapatılacaktı.

DİSK başta Genel Başkan Kemal Türkler olmak üzere, erken davranarak işyeri temsilcileri ve öncü işçilerle toplantılar yaparak direniş komiteleri kurdular. Toplantılar sonucu DİSK direniş kararı alarak, öncü işçilere nispeten gizlilik içerisinde üretimin durdurulacağını bildirdi. Arçelik işçileri bu kararı coşkuyla karşıladılar. Daha sonra Arçelik Fabrikası işçileri Anadolu Yakası fabrikalarının öncüsü oldu.

1970 15 Haziran günü DİSK’e bağlı Maden-İş üyesi öncü işçiler üretimi durdurarak direnişi başlattılar. Direnişin kararlılığı ve coşkusu görkemliydi.

işçi3

DİSK’in fabrikalarda kalma kararına rağmen öncü işçilerin önerisiyle fabrikalar boşaltılarak Ankara Asfaltı zapt edildi. Anadolu Yakası işçileri, İzmit Bölgesi işçileri ile birleşerek yürüyüşün rotasını Kadıköy yönüne çevirdiler. Avrupa Yakası işçileri ise Topkapı-Kağıthane-Silahtar ve Eyüp yönünden kortejler oluşturarak yürüyüşlerini başlattılar.

Türkiye işçi sınıfı tarihinde bir ilk gerçekleşiyor, sayısı 100 bine varan başta metal işçileri İstanbul ve Kocaeli’yi zapt ediyorlardı. Direnişin DEV-GENÇ ve diğer sosyalist hareketlerle buluşması militan niteliğini en üst seviyeye çıkarmıştır. Büyük burjuvazinin fabrikalarının işçileri gerçekten büyük bir kararlılık ve cesaretle sendikal hak ve özgürlük taleplerinin haykırırken caddeleri ağırlıklı olarak anti-emperyalist sloganlarla inlettiler. Büyük çatışmalar yaşandı, üç işçi yaşamını yitirdi.

Bu büyük direniş ne yazık ki proletarya partisinden yoksun olduğumuz koşullarda gerçekleşti. Bu büyük direniş bir öncü işçiler hareketidir ve başarı büyük oranda onlara aittir. Gelişmeler Başbakan Süleyman Demirel ve Genel Kurmay Başkanı Amerikancı General Memduh Tağmaç’ı güçlü bir şekilde ürkütmüş, Tağmaç “sosyal uyanış ekonomik gelişmeyi aşmıştır, bunu durdurmak lazım” demek zorunda kalmış, İstanbul ve Kocaeli’nde sıkıyönetim ilan edilmiştir. Başta Kemal Türkler olmak üzere öncü işçiler tutuklanmış ve 4 bine yakın işçi işten atılmıştır. Her türlü baskıya rağmen Amerikancı işbirlikçi burjuvazi, Hükümet ve Ordu DİSK’i kapatmaya cesaret edememiştir.

işçi2

50 yıl sonra bugünden bakıldığında 15-16 Haziran Direnişi sosyalist hareket ve işçi sınıfı için ne ifade etmektedir? O gün direniş sayesinde işçi sınıfının bağrında taşıdığı devrimci potansiyel ortaya çıkmıştı. O dönemde sosyalist hareket devrimde öncülük meselesini tartışıyordu, direniş sayesinde Türkiye devriminin öncüsünün işçi sınıfı olacağı gerçeği net bir şekilde ortaya çıktı. Direnişin önemli bir kazanımı da budur. Ancak bugün Türkiye devrimci hareketi ve sendikal hareket son derece yetersizdir.

İşçi sınıfı ve emekçi halk yoğun saldırılar altındadır. Pandemi dönemiyle beraber milyonlarca işçi ve emekçi işini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıyadır. İşçi sınıfının en güvencesiz kesimi olan hizmet sektörü, sendikasız sigortasız inşaat sektörü ve beyaz yakalı olarak anılan kesimlerde şimdiden yüzbinler işini kaybetmiştir. Bu durum, “işten atma yasağı” adı altında gizlenmektedir. Ücretsiz izin yasal hale getirilmiştir. AKP Hükümeti patronlara ciddi para destekleri sunarken, zorunlu izine gönderilen işçiler, ayda 1071 TL gibi asgari ücretin yarısı kadar ücrete mahkum edilmektedir. Bu gelişmeler olurken Türk-İş ve Hak-İş konfederasyonları sesleri çıkarmayarak burjuvazi ve hükümetin işini kolaylaştırmaktadırlar.

işçi4

15-16 Haziran’ın haklı onurunu taşıyan DİSK son derece yetersizdir. Bu koşullarda bile iç sorunlarla uğraşmaktadır.

Sol parti ve örgütlerin işçi sınıfı ile bağları yok denecek kadar azdır. Devrimci örgütler ve partiler hiç değilse birleşik bir emek cephesi kurmak için yan yana gelmek zorundadır. Faşizmi geriletmenin biricik yolu budur. Aksi halde daha olumsuz şartları yaşamamız söz konusu olacaktır.

15-16 Haziran 1970’i nasıl örgütümüze sahip çıkıp başardıysak, bugün şartlar çok daha uygundur. Yeter ki biz işçi sınıfı ile sahici bağları kuralım. Yeni bir çıkış için birleşelim.

15-16 Haziran esin kaynağımızdır!

 

Benzer Haberler

Son Haberler

Popüler Haberler