Brezilya’da derinleşen kriz… Bolsonaro Defol! (Fora Bolsonaro!)

Özgül SAKİ Brezilya izlenimlerini yazmaya devam ediyor - Bolsonaro’nun iktidarı sarsılırken burjuvazi ve silahlı kuvvetler Bolsonaro’suz bir seçenek arayışında. Bolsonaro olmadan Bolsonarizm’in devam etme tehlikesi gündemde. Sol muhalefet "başkaldırı kendisini sadece Bolsonaro karşıtlığı ile sınırlayamaz" diyor. Bize ilham vermesi umuduyla...

Brezilya’da derinleşen kriz… Bolsonaro Defol! (Fora Bolsonaro!)

SiyasiHaber’in notu: Özgül Saki’nin Brezilya’da siyasal gelişmelerin panoramasını ortaya koyan bu yazısı bir bakıma 4 Mayıs 2020 tarihinde sitemizde yayımlanan “Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’ya beyaz darbe yapıldı”[1] başlıklı yazısının devamı niteliğinde.

 

Bolsonaro'nun faşist yürüyüşüne karşı bir duvar olacağız!

Yaklaşık 212 milyon nüfusa sahip olan Brezilya, ABD’nin ardından "Worldometers" adlı sitede yer alan güncel bilgilere göre ölüm ve vaka sayılarında ikinci sıraya yerleşerek "Latin Amerika'da salgının merkez üssü" haline geldi. Ölümlerin ezici çoğunluğu yerli topluluklarda ve gecekondu mahallelerinde yaşanıyor. Ulusal Yerli Yaşam ve Hafıza Komitesi’nin açıkladığı rapora göre yerli halklar arasında ölüm oranı yüzde 11.  Bu oran ülkedeki genel oranın neredeyse üç katı.

Bugün açıklanan verilere göre Brezilya'da, son 24 saatte 1,054 kişinin hayatını kaybetmesiyle can kaybı 46 bin 510'a yükseldi.

 

Baş sorumlu Bolsonaro

Devlet Başkanı Bolsonaro, koronovirüs pandemisi karşısında ülkenin karşı karşıya kaldığı bu vahim tablonun hiç kuşkusuz baş sorumlusu. Dünya Sağlık Örgütünün pandemi kararı almasının  “histeri ve kuruntu”dan kaynaklandığını söyleyerek, daha ilk günden Kovid-19’un yayılmasını engellemek için alınan tedbirlere karşı adeta savaş açmıştı. Kitlesel ölümler giderek daha fazla sayılara ulaşmasına rağmen halen bu tutumunu sürdürüyor.

Bolsonaro ilk olarak Kovid-19 önlemleri kapsamında anlaşamadığı Sağlık Bakanı’nı görevden almış, belirli bölgelere karantina uygulanmasını isteyen yeni sağlık bakanı ile ise ancak 1 ay çalışabilmişti. En son asker kökenli Eduardo Pazuello sağlık bakanı olarak atandı. Bolsonaro ile tam bir uyum içinde çalışan Pazuello,  göreve başlar başlamaz ölüm sayılarının abartılı olduğunu söyleyerek verilerde düzenleme yapmak gerekçesiyle bir süre veri paylaşımını durdu.  Bunun üzerine, devletin açıkladığı rakamları güvenilir bulmayan farklı sağlık kurumları,  Brezilya Sağlık Bakanlığı’ndan ayrı olarak toplam ölü ve vaka sayılarının paylaşıldığı Kovid-19 panelini kurdular.

öz1

Brezilya Bolsonaro tarafından yıkılamaz!

Daha Kovid-19 Brezilya’ya ilk ulaştığı günden itibaren Bolsonaro’nun pandemi karşısındaki tutumu özellikle sol muhalefette büyük tepkiye neden oluyordu. 18 Mart tarihinde Birleşik İşçi Sendikası’nın (CUT) genel grev çağrısına çok güçlü bir katılım olması bunun ilk göstergesi oldu. Sonrasında 2018 Başkanlık Seçimleri’nde aday olan Fernando Haddad (İşçi Partisi), Ciro Gomes (Demokratik İşçi Partisi), Guilherme Boulos (Sosyalizm ve Özgürlük Partisi) ve Manuela Davila (Brezilya Komünist Partisi), “Brezilya Bolsonaro tarafından yıkılamaz!” başlıklı bir bildiri yayımladı ve Kovid-19 krizi yönetiminden ötürü Bolsonaro’yu istifaya çağırdı. Bildiride  “Ülkemizde, acil durum sorumsuz bir başkan tarafından daha da beter hâle getirildi… Virüs daha gelmeden önce bile, kamu hizmetleri ve Brezilya ekonomisi ülkeye dayatılan neo-liberal ajanda yüzünden zaten önemli ölçüde zayıflamıştı. Şu anda, hayat kurtarmak için gerekli tüm kamu kaynaklarını kısıtlama olmaksızın seferber etmemiz gerekir.” deniyordu.  Bildirinin yayınlanmasının ardından farklı kesimlerden birçok kişi bildiriye destek açıklaması yaptılar. Ayrıca farklı partilerden senatörler kamu sağlığını ve güvenliğini riske attığı gerekçesiyle Bolsonaro’nun azledilmesi için meclise başvuru yaptı.

 

Bolsonaro’ya destek süratle düşüyor

Bolsonaro’nun Kovid-19 krizi karşısında aldığı tutum sadece muhalefet cephesinde değil, bir süredir kendi destekçileri arasında da tepkilere yol açıyor. Örneğin Friederich Ebert Stiftung Enstitüsü’nden, Camila Rocha ve Esther Solano tarafından yürütülen anket çalışmasının sonuçlarına göre hükümete destek pandemi sürecinde % 33'ten % 19'a düşerken hükümet uygulamalarını olumsuz olarak görenlerin sayısı da % 49'dan % 58'e yükseliyor. Brezilya Kamuoyu ve İstatistik Enstitüsü tarafından ülkenin politik ve ticari merkezi olan São Paulo’da yapılan ankete göre ise Bolsonaro Hükümeti’ni iyi veya mükemmel olarak tanımlayanların oranı yüzde 25’te kalırken, yüzde 8’i kötü ve yüzde 40’ı berbat olarak nitelendiriyor. Oysa başkanlık seçimlerinde Bolsonaro bu kente % 60 oy almıştı.

öz2

Orta sınıf desteklemeyi bıraktı - Burjuvazi gözden çıkardı

Son birkaç haftadır Brezilya basınında orta sınıfın Bolsonaro’yu desteklemeyi bıraktığı, burjuvazinin Bolsonaro’yu gözden çıkardığı yorumları yapılırken Brezilya Yüksek Mahkemesi basında "Sahte haberler soruşturması” diye anılan soruşturmaları başlattı. Bu soruşturma kapsamında, başkanlık seçim kampanyası sürecinde yolsuzluklar yapıldığı,  siyasetçilerin tehdit edildiği gerekçesi ile Bolsonaro’nun iki oğlunun ifade vermesi isteniyor. Ayrıca Bolsonaro'nun sıkı müttefiki olan altı milletvekilinin de ifadesinin alınacağı belirtiliyor.  

Bolsonaro’ya karşı seçim sürecinde en etkili kampanyalardan birini yürüten, Facebook'ta 2.7 milyondan fazla takipçisi olan Bolsonaro'ya Karşı Örgütlenen Kadınlar Grubu’nun sayfasına düzenlenen siber saldırı da soruşturma kapsamına alındı.  Yüksek Federal Mahkeme (STF), bakanlara yönelik tehditleri ve sahte içerikli haberlerin kimin tarafından yayıldığını araştırmaya başladı. Bu soruşturma kapsamında İnsan Hakları Merkezi Sekreteri Francisco Gonçalves,  Bolsonaro'ya, Savunma Bakanı Fernando Azevedo e Silva'ya ve General Eugênio Pacelli Vieira Mota'ya karşı dava açmak için başvuru yapmış durumda.

Brezilya İşçi Partisi (PT) 2018 başkanlık seçim sonuçlarının tekrar değerlendirilmesi gerektiğini söyleyerek Yüksek Seçim Mahkemesi’ne (TSE) başvuru yaptı.

Ayrıca, Başkan Yardımcısı Emekli General Hamilton Mourão’nun liderliğindeki bir cuntanın Bolsonaro’ya karşı darbe yapacağı söylentileri de yaygınlık kazanmış durumda.

Bolsonaro kendisine karşı büyük bir komplo planlandığını söyleyerek çok yakında elindeki belgeleri açıklayacağını ifade etti. Paulista Bulvarı'nda her pazar toplanan Bolsonaro taraftarı bir grup da uzun süredir Yüksek Federal Mahkeme'nin (STF) ve Ulusal Kongre’nin kapatılmasını talep ediyor. Bolsonaro'nun avukatları ise sahte haber soruşturması ile seçim sonuçları arasında bir bağlantı olmadığını iddia ederek TSE‘nin talebi reddetmesi gerektiğini iddia ediyorlar.

Dün (17 Haziran 2020) yapılan Yüksek Federal Mahkeme (STF) toplantısındaki oylamada dava açılabilmesi için yeterli çoğunluk sağlanamadı, ancak Federal Yüksek Mahkeme (STF) Bakanı Edson Fachin dava açma talebini senato gündemine taşıyacağını açıkladı.

öz3

Mücadele cephesi genişliyor

Yönetenler cephesinde güç odakları arasında çatışmalar sürerken, Korkusuzlar Cephesi (Frente Povo Sem Medo) ve Brezilya Halk Cephesi (Frente Brasil Popular)  ‘Irkçılığa, faşizme ve ekonomik krize karşı’ kitleleri 7 Haziran’da sokağa çağırdı. Jair Bolsonaro'nun ‘ölüm hükümetine’ karşı São Paulo'da, Rio de Janeiro'da, Belo Horizonte, Porto Alegre, Belém, Manaus, Fortaleza, Goiânia ve Salvador'da ve daha birçok şehirde mitingler yapıldı. Hükümet karşıtı büyük bir gösteriye dönüşen eylemler ülkenin faşizme karşı direnişinde bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor. Basında en çok vurgulanan noktalardan birisi de dört futbol kulübü (Corinthians, Palmeiras, Sao Paulo ve Santos) taraftarlarının mitinglere büyük bir katılım göstermesi oldu. 

31 Mayıs’taki hazırlık toplantısına ülkenin dört bir tarafından, yerli örgütlerinden, sendikalardan,  feminist hareket, LGBT ve gençlik hareketinden 200'den fazla temsilcinin katılmış olmasının başlı başına bir gösterge olduğu da belirtiliyor. Bolsonaro, 7 Haziran’dan bir gün önce canlı yayında, Korkusuzlar Cephesi (Frente Povo Sem Medo) ve Brezilya Halk Cephesi (Frente Brasil Popular) çağrısına uyarak sokağa çıkacakları “teröristler”, “uyuşturucu bağımlıları” ve  “siyah suç çeteleri” diyerek tehdit etmişti. Ancak bu durumun kitlelerin daha da öfkelenmesine ve eyleme katılımın daha da artmasına yol açtığı ifade ediliyor.

 

Bolsonaro diktatörlüğünün bizi sindiremeyeceğini gösterdik

“Bolsonaro diktatörlüğünün bizi sindiremeyeceğini bu eylemle gösterdik” diyen çağrıcılar mücadele cephesinin artık daha da genişleyeceğini söylüyorlar. São Paulo'daki MTST (Evsiz İşçi Hareketi) Eyalet Koordinatörü Cláudia Rosane Garcez yaptığı konuşmada “Faşizme, favelalardaki yoksul halkın katledilmesine, siyahların soykırımına ve ayrıca Bolsonaro'nun kadınlara yönelik şiddetine karşı bugün buradayız” diyerek herkesi mücadeleye çağırdı. Amazon Bölgesi’nden gelen bir başka kişi ise “burada barbarlık egemen, kapitalizm ve Bolsanora'cı faşistler insanlığın ciğerini yok ediyor, buna dur demek için buradayım” diye konuştu.

Ayrıca ekonomik krizin tüm faturasının emekçilere çıkartılıyor olması, işten çıkartmaların sürekli hale gelmesi, yoksullaşma protestoların ana konusuydu. Favela Merkezî Birliği’nin (CUFA) temsilcisinin belirttiğine göre, favelalarda yaşayan işçilerin yüzde 80’i pandemi sürecinde işsiz kaldı.

öz4

Bardağı taşıran son damla: Bolsonaro’nun yolsuzluğu

Bolsonaro’nun, Lula döneminde aşırı yoksullukla mücadele için başlatılan Bolsa Familia Programı’ndan 83.9 milyon R$ çekerek, devlet başkanlığının kurumsal iletişim hesabına aktarması adeta bardağı taşıran son damla oldu. Ancak protestolar o kadar kitlesel ve o kadar etkili oldu ki 9 Haziran’da transfer edilen para tekrar Bolsa Familia hesabına aktarıldı. Lula döneminin bir başka sosyal güvenlik uygulaması olan Birleşik Sağlık Sistemi’nde (SUS) yapılmak istenen değişikliğin de geri çekilmesi isteniyor.

 

Burjuvazi geri adım atıyor

Yine gösterilerden önce, üniversitelerin ve federal kurumların özerkliğine saldırı olarak değerlendirilen yasa değişikliği de protestolar sonucunda geri çekilmek zorunda kaldı.

Sao Paulo ve Rio’da artan polis şiddetine karşı, siyahların katledilmesine karşı öfke 7 Haziran eylemlerinde isyana dönüşmüştü. Özellikle bir hafta içinde en az dört kişinin öldürülmesi ve 14 yaşında katledilen çocuğun vücudundan 70 mermi çıkartılması sokaklarda günlerce protesto edilmişti. Hemen sonrasında ise Federal Yüksek Mahkeme (STF) Bakanı Edson Fachin, yeni koronavirüs salgını sırasında Rio topluluklarında polis operasyonlarının yürütülmesini yasakladı.

öz6

“Örgütlü halk yenilmez!”

Sol, sosyalist siyasi partiler, sendikalar, işçi ve meslek örgütleri, yerli hakların örgütleri, feministler, LGBTi+ ve kadın hareketinin bileşenleri, ekoloji, öğrenci ve gençlik hareketlerinden oluşan hatta bazı kiliselerin de desteklediği oldukça geniş bir bileşime sahip olan Koronavirus Pandemisi ve Brezilya Krizi ile Mücadele Acil Durum Platformu, 7 Haziran’ın verdiği motivasyonla yeni mücadele yol ve yöntemlerini tartışmaya başladı bile. ‘Örgütlü Halk Yenilmez’ diyerek bu süreçten zaferle çıkacaklarını belirtiyorlar.

 

Bolsonaro’suz seçenek arayışları

Siyasi Haber’de yayımlanan yazımızda “Tüm bu süre boyunca Sao Paulo’da benim tanık olduğum şey toplumsal hareketler ve işçi örgütlerinin daha ilk günden bu salgından en fazla etkilenecek kesimlerle dayanışma ağları örerken aynı zamanda Bolsonaro Hükümeti’ne karşı bir direnişi ve isyanı da büyütme kararlılığı ile mücadele etmeleriydi.” diye yazılmıştı. Gerçekten o günden bu yana Covid-19 pandemisinden etkilenenler ile dayanışmak için Frente Brasil Popular ve Frente Povo Sem Medo tarafından örgütlenen Herkese İhtiyacımız Olacak kampanyası kapsamında, Topraksız Köylüler Hareketi’nin (MST) topraklarında yetişen sebze, meyve, tahıllar ihtiyacı olanlara dağıtılıyor, sağlık hizmeti alamayanlara gönüllü sağlık hizmeti veriliyor, sokakta yaşayanlar için özel komiteler oluşturuluyor. Karantina sürecinde artan erkek şiddetine karşı özel birimler oluşturuluyor. Aynı zamanda Fora Bolsonaro, Demokrasi Biziz, Biz yüzde 70’iz gibi hızla örgütlenen platformlar ile inanılmaz geniş bir sol muhalefet cephesi örgütlü mücadeleye devam ediyor. #Panelaço ( Ses çıkartma, talepleri haykırma)  eylemleri de kesintisiz devam ediyor. Bolsonaro’nun iktidarının sarsılmaya başladığı bugünlerde burjuvazi ve silahlı kuvvetlerin Bolsonaro’suz bir seçenek üzerine arayışlara başladığı artık iyice açığa çıkmış durumda. Sol muhalefet gelinen bu noktada, başkaldırı kendisini sadece Bolsonaro karşıtlığı ile sınırlayamaz diyor.  

Bolsonaro olmadan Bolsonarizm’in devam etme tehlikesine karşı çizilecek politik mücadele hattı tartışılmaya devam ediyor. Bize ilham vermesi umuduyla…

 

Kaynaklar:

https://www.brasildefato.com.br/2020/05/27/movimentos-populares-reforcam-articulacao-em-defesa-do-fora-bolsonaro

https://www.lapoliticaonline.com/nota/126072-el-ex-juez-moro-amenaza-con-renunciar-y-agrava-la-crisis-de-bolsonaro

https://g1.globo.com/politica/noticia/2020/06/09/mp-eleitoral-diz-ao-tse-ser-a-favor-da-inclusao-do-inquerito-das-fake-news-em-acoes-

https://www.cut.org.br/noticias/nas-ruas-povo-afirma-luta-pela-vida-e-contra-o-fascismo-0717

http://www.frentebrasilpopular.org.br/conteudo/organizacoes-participantes/

https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2020/06/07/moradores-de-varios-bairros-de-sao-paulo-fazem-panelaco-contra-bolsonaro 

https://www.cut.org.br/noticias/nas-ruas-povo-afirma-luta-pela-vida-e-contra-o-fascismo-0717

 https://desinformemonos.org/los-caminos-que-pueden-llevar-al-impeachment-de-bolsonaro

https://sendika63.org/2020/04/brezilyada-covid-19-bolsonaronun-koltugunu-ne-salladi-camila-valle-aldo-cordeiro-sauda-585105

https://siyasihaber4.org/brezilya-devlet-baskani-jair-baskan-bolsonaroya-beyaz-darbe-yapildi

https://www.brasildefato.com.br/2020/06/03/derrotar-bolsonaro

http://www.uit-ci.org/index.php/noticias-y-documentos/noticias-internacionales/2617-2020-06-17-15-28-15


[1] http://siyasihaber4.org/brezilya-devlet-baskani-jair-baskan-bolsonaroya-beyaz-darbe-yapildi

Benzer Haberler

Son Haberler

Popüler Haberler